A raíz da conxelación das pensións públicas por parte do Goberno de Zapatero, houbo un reavivamiento de argumentos sobre as pensións por parte de voces neoliberais que, como consecuencia das grandes caixas de resonancia das que gozan nos maiores medios de información e persuasión do país, están calando nos establishments políticos e mediáticos.

Un destes argumentos é que o suposto poder electoral dos anciáns (o grupo poboacional que máis participa nos procesos electorais) determinou un gran aumento do gasto público dedicado aos anciáns (incluíndo o gasto en pensións e servizos públicos, como servizos de atención ás persoas con dependencias), a custo do gasto público dedicado a outros grupos de idade, como nenos e infantes. Neste argumento, a loita de clases foi substituída pola loita entre grupos xeracionais, na que os anciáns estarían conseguindo grandes beneficios sociais á conta dos dereitos de nenos e infantes, entre outros. Como proba diso, tales autores refírense á diminución da pobreza que, supostamente, ocorreu entre os anciáns durante estes últimos anos, o que contrasta co crecemento da pobreza entre os nenos e infantes.

Os datos, porén, non sosteñen tales teses neoliberais. Segundo a última información publicada por Eurostat, a Axencia de Estatística da Unión Europea, a maior porcentaxe de pobres na poboación española continúa sendo entre os anciáns (28%) maior que entre os nenos e infantes (24%). O Estado español, por certo, é o país da UE-15 (o grupo de países de semellante desenvolvemento económico ao noso) que ten maior pobreza entre os anciáns (a media na UE-15 é do 15%), e tamén entre os nenos e infantes. Non é, pois, que o Estado español gaste moito en anciáns e pouco en nenos e infantes. En realidade, gasta moi pouco (menos que en toda a UE-15) en anciáns, en nenos e infantes e en todos os grupos etarios. E iso débese ao enorme poder do capital e das clases podentes (30% da poboación -burguesía, pequena burguesía e clases profesionais de renda mediana-alta-), que non están contribuíndo ao Estado nas mesmas porcentaxes que o fan os seus homólogos na UE-15. As rendas do capital e as rendas superiores están entre as menos gravadas na UE-15, causa de que os ingresos ao estado estean entre os máis baixos da UE-15.

É a excesiva influencia política e mediática de tales grupos sociais o que explica que anciáns e nenos (e todos os demais) teñan menos transferencias e servizos públicos que os seus homólogos na UE-15. O Goberno de Zapatero, que fixo seu aquel eslogan neoliberal de que “baixar impostos é de esquerdas”, recortou gastos sociais (pensións e servizos domiciliarios), que son de xeito evidente insuficientes, en lugar de subir impostos ás clases podentes. En realidade, o aforro que se intenta conseguir conxelando as pensións é mesmo menor que a cantidade de fondos que o Estado deixou de ingresar como consecuencia da diminución do imposto sobre o patrimonio que favoreceu ás rendas superiores.

Outro mito neoliberal reproducido nos medios é que a pobreza entre os anciáns foi diminuíndo como resultado do incremento das pensións e doutras transferencias e servizos aos anciáns, consecuencia dun consenso supostamente existente entre os partidos parlamentarios de non permitir que a capacidade adquisitiva dos anciáns diminúa. De novo, os datos mostran o erro de tales supostos.

A redución do gasto público social que ocorreu no Estado español (en relación á media da UE-15) durante o período 1993-2004 a fin de reducir o déficit do orzamento do Estado (condición necesaria para que o Estado español se integrase na eurozona), afectou ao total do gasto público social dedicado aos anciáns e á súa taxa de pobreza. Segundo Eurostat, o nivel de pobreza entre anciás no Estado español pasou de ser do 15% en 1995 ao 32% en 2004, e entre anciáns pasou do 16% ao 27% durante o mesmo período. Posto que o PP foi o partido que gobernou no Estado español durante a maioría deste período, carece de credibilidade agora, cando se presenta como o gran defensor dos anciáns e anciás. O seu historial non avala tal proclama. Esa pobreza descendeu lixeiramente no período de Zapatero, pasando do 32% en 2004 ao 30% en 2008 (último ano no que Eurostat publica tales datos) entre as anciás, e do 27% ao 25% entre os anciáns. Os recentes recortes de fondos públicos sociais reverterán estas cifras, aumentando a pobreza entre os pensionistas (e iso aínda cando se conserven os aumentos das pensións máis baixas).

Todos estes datos mostran que a entrada entón e a permanencia agora do Estado español na eurozona fíxose e continúa facéndose á conta dun gran atraso na corrección do déficit de gasto público por habitante en todos os grupos etarios, incluíndo anciáns, entre o Estado español e a UE-15. O déficit de tal gasto en anciáns por habitante subiu de 569 a 816 euros de 1995 a 2004. En realidade, o feito de que as pensións se corrixan segundo a inflación, e non sobre o crecemento media dos salarios (como se fai en moitos países da UE-15), explica que o estándar de vida dos anciáns diminúa en comparación non só co resto da sociedade, senón co resto da UE-15.

É máis, o Estado (tanto central como autonómico e local) español é o menos redistributivo por clase social da UE-15, co cal o seu impacto redutor da pobreza entre os anciáns é moi limitado, pasando do 31% de todos os anciáns (antes de que incidan as institucións públicas -impostos e transferencias-) ao 28%, comparado con Suecia (o país que historicamente tivo unhas esquerdas máis fortes en Europa), que pasa do 26% ao 11%. Non é, pois, unha loita xeracional, senón unha loita de clases gañada diariamente polas rendas superiores o que explica esta situación.

Editado en galizacig.com, e en opinión o 03 de xuño 2010